Duur rondleiding: 2 uur
De oude stad Veere is een historische stad op het voormalige eiland Walcheren in de Nederlandse provincie Zeeland.
In de 13e eeuw is de havenplaats, gelegen in de parochie en het ambacht Zandijk, bekend als het gehucht Kampvere of Ter Veere. De eerste vernoeming wordt gedaan in een oorkonde uit 1282, waarin Wolfert van Borsele, ambachtsheer van Zandijk, en zijn vrouw Sybille een aantal van hun bezittingen opdragen aan de vrouw van graaf Floris V, gravin Beatrix. De bezittingen waren onder meer kasteel Zandenburg, een watermolen, een molenwater, een haven met recht op havengeld, de havendijk en alle percelen tot 50 roeden vanaf de havendijk
Veere scheidde zich rond 1339 af van het ambacht Zandijk. In 1346 wordt Veere als ‘die veste ter Vere’. Veere is dan nog een dorp. Later, in de 15e eeuw, wordt Veere stad met stadsrecht.
De stad kwam tot grote bloei omdat 1541 het de stapelplaats van Schotse wol in de Nederlanden werd. Het stapelcontract, een verdrag tussen keizer Karel V, heer der Nederlanden en de Schotse koning leidde tot de vestiging van een grote Schotse kolonie in de kleine havenstad. Dit ook omdat eerder, onder invloed van het adellijke geslacht Van Borssele, Wolfert VI van Borselen huwde met de Schotse koningsdochter Mary Stuart (dochter van Jacobus I van Schotland).
Willem van Oranje koopt in 1581 de rechten van Veere. De prins kan zich voortaan tooien met de titel Markies van Veere
In 1600 waren 300 van de 3000 inwoners Schots en zij bezaten in hun “lord conservator”, een door de Schotse koning benoemde bestuurder, een eigen notaris, ouderling, politieagent en rechter.
In de Tachtigjarige Oorlog was Veere Spaansgezind, tot in 1572 op 4 mei een groepering geuzen voor de poorten stond. De inname van Veere was binnen een dag een feit.
Op 1 januari 2021 telde de stad Veere 1.625 inwoners.
Stadhuis van Veere
Het Stadhuis van Veere is het grote gebouw aan de Markt. Het is een laat gotisch gebouw met in de gevel beelden van de vier heren en drie vrouwen van Veere. Op de begane grond bevindt zich de ‘De Vierschaar’, hier werd tot 1811 recht gesproken door het stadsbestuur. Tegenwoordig is het de oudheidskamer met onder andere de zilveren beker van Maximiliaan van Bourgondië.
Hendrik IV van Borsele, Heer van Veere, gaf opdracht voor de bouw van het Stadhuis. De bouw van het huidige stadhuis begon in 1474 onder leiding van de Vlaming Everaert Spoorwater. Het werd in 1477 voltooid. Het Stadhuis heeft twee restauraties gehad, in 1885 en in 1930-1935. In 2013-14 is het gebouw opnieuw grondig gerestaureerd.
In 1403 werd er op het toenmalige stadhuis van Veere een door Jan Drake vervaardigd uurwerk geplaatst waarop een uurklok was aangesloten. Rond 1591 werd de stadhuistoren afgebroken en vervangen door een nieuw ontwerp van Adriaen de Muur uit Brugge. Er werden in 1594 20 klokken van Peter II van den Gheyn geplaatst en deze maakte ook de nieuwe hemisferische uurslagbel (ook wel schel genoemd) die heden nog steeds in de toren hangt. Ook kwam er een nieuw uurwerk en het klokkenspel kreeg een nieuw stokkenklavier. Voor de komst van de Gebr. Hemony rond 1642 werden klokken niet of matig gestemd door middel van het uitdraaien of hakken in de klokken.
Het carillon in de toren telt vandaag de dag 47 klokken.
51°32’56.8″N 3°40’03.7″E
O.L. Vrouw ter Sneeuw
Dit voormalig Rooms Katholieke kerkje de O.L. Vrouw ter Sneeuw is in 1912 in gebruik genomen. Dit kleine kerkgebouw heeft een interessante dakruiter. Het kerkje is sinds 1968 buiten gebruik.
51°32’57.7″N 3°40’03.5″E
De Schotse Huizen
‘Het Lammeken’ en ‘In de Struijs’, samen De Schotse Huizen, herinneren aan de eeuwenlange handelsbetrekkingen die Veere met Schotland heeft onderhouden. Deze Veers-Schotse relatie kwam tot stand doordat Veere in 1541 de stapelplaats werd voor Schotse goederen. De panden vormen een prachtig voorbeeld van de gotiek in haar late bloei.
‘Het Lammeken (Kaai 25) kreeg in 1539 zijn karakteristieke gevel.
Het pand dankt zijn naam aan het lam op de gevelsteen. De naam verwijst naar de handel in wol, een belangrijk exportprodukt van de Schotten. In de bloeitijd van de Veers-Schotse handelsbetrekkingen werd dit pand door Schotten bewoond.
Het 16de eeuwse huis ‘De Struijs’ (Kaai 27) heeft een 15de eeuwse voorganger gehad.
Op de gevelsteen, waaraan het huis zijn naam ontleent, staat een struisvogel. Lang werd gedacht dat het een dodo was, maar de vogel heeft een hoefijzer in zijn bek omdat men vroeger dacht dat struisvogels – evenals dodo’s – ijzer aten. Het pand was eens het kantoor en de woning van de Schotse conservator.
In de 19e eeuw zijn De Schotse Huizen voor sloop en verval behoed door particulieren. Dankzij hun schenkingen is sinds 1950 een museum in de panden gevestigd.
51°32’58.0″N 3°40’05.0″E
De Campveerse Toren
De Campveerse Toren is in de 15e eeuw als verdedigingstoren gebouwd. Echter, volgens overlevering, zou in het pand ook een van ’s lands oudste herbergen gevestigd zijn.
Tot 1924 zat er een lantaarn met een licht voor de scheepvaart aan de gevel. Daarna werd het licht verplaatst naar een opstand op de kade voor de toren.
In 1950 is de huidige trapgevel aangebracht, naar voorbeeld van een vroegere trapgevel met pinakels. Hetzelfde geldt ook voor de hoge bedaking.
Het complex is op 18 mei 1967 als rijksmonument ingeschreven in het register. De huidige eigenaar is de Vereniging Hendrick de Keyser, deze verwierf de Campveerse Toren in 2005.
Het complex is in 1950 en in 2007 gerestaureerd.
51°33’00.6″N 3°40’10.4″E
De Montfoortse Toren
Omstreeks 1520 was de stad grotendeels ommuurd en voorzien van poorten en torens. Restanten van de omstreeks 1500 aangelegde zeemuur zijn nog steeds aanwezig. Het zijn de walmuren van het Oranjebolwerk naar het Noorderhavenhoofd en vanaf het Blauwhoofd bij de Zuidhavenpoort naar de ingang van het Kanaal.
De Montfoortse Toren stond bijna geheel in het water bij het Groene Veld (of Groenveld) en was vanaf 1550 als gevangenis in gebruik. Ten zuidoosten van het gebouw was een gaanderij of galerij van vertrekken gelegen, die deel uitmaakte van de gevangenis. De gevangenis deed dienst tot 1811 en werd samen met de toren in 1829 afgebroken.
51°32’54.6″N 3°40’15.1″E
De Kleine Kerk
LET OP Als je goed ter been bent kun je ook het eerste trap links nemen het Oranjeplein op om je weg te vervolgen naar de Kleine kerk.
De Kleine kerk is in de eerste helft van de 14 eeuw als driebeukige hallenkerk gebouwd. In 1405 werd begonnen met de bouw van de aangelegen Grote Kerk. Dertig jaar later werd de scheidsmuur tussen beide doorbroken en diende de kleine kerk als het koor. Blijkbaar was er geen geld meer om een nieuw koor te bouwen.
Na de Reformatie in1572 werden de Grote Kerk en de Kleine Kerk weer gescheiden. In 1613 werd de noordelijke beuk afgescheiden als kerk (tot 1799) eerste voor de Schotse kooplieden (Veere was immers de stapelhaven voor Schotse import in de Nederlanden) daarna voor de Lutheranen (1800-1813) De Nederduitse gereformeerden (de Hervormden) kerkte in de Grote Kerk.
In 1686 ontstond door nalatigheid van loodgieters brand in de Grote Kerk, waardoor ook de kleine kerk beschadigd werd. Alleen de muren en zuilen bleven overeind. De beschadiging van de zuilen is nu nog zichtbaar. De Kleine Kerk kon in 1699 weer in gebruik worden genomen. Toen werden ook de
ook de preekstoel, doophek en herenbanken aangeschaft.
Begin 19de eeuw liep de bevolking van Veere zoveel terug dat men de Grote Kerk niet meer gebruikte en overdroeg aan de het Rijk. In de Napoleontische tijd werden in 1813 de midden en de zuidbeuk van de Kleine Kerk ingericht als kazerne en werden de grafstenen verwijderd. In 1837 werd de noordbeuk gesloopt en diende beide ander beuken voortaan als Hervormde en nu Protestanse kerk. Bron ANWB
51°32’50.5″N 3°40’03.7″E
De stadsput van Veere
Tegenover de Grote Kerk kan je de sierlijke Stadsput, of de Cisterne van Veere zien staan. Dit is de enige stadsput met dit formaat en deze vorm die je nog kan vinden in Nederland. De stadsput met kenmerkend puntdak dateert uit 1551 en werd gebouwd voor de Schotse kooplieden die klaagden over de slechte watervoorziening in de stad waardoor zij hun wol niet kon wassen. De stadsput werd voorzien van regenwater dat via het dak van de Grote Kerk werd opgevangen. De Cisterne heeft Veere nog tot 1938 voorzien van water.
51°32’48.8″N 3°40’04.4″E
De Grote Kerk
Een van de blikvangers van dit Zeeuwse stadje, is de laatgotische Onze-Lieve-Vrouwekerk (of simpelweg de Grote Kerk). Wat doet een zo’n imposante kerk in dit kleine Veere? De aanvang van de werken was in 1479, maar die werden stopgezet in 1521. Daarom is de westtoren niet voltooid volgens het oorspronkelijke idee. De Vlaamse architectenfamilie Keldermans (Anthonie opgevolgd door zoon Rombout) stond in voor de plannen. Deze kerk was eigenlijk te groot voor Veere. Veel kerkschatten gingen verloren ten tijde van de reformatie.
De Grote Kerk kende een bewogen geschiedenis
Dan werd de kerk ook nog eens verwoest door een brand in 1686, was er stormschade in 1800, beschoten door de Engelsen in 1809 en nadien een tijdlang verwaarloosd. Daarnaast heeft de kerk ook verschillende functies gehad. Zo deed ze onder meer dienst als opslagplaats, paardenstal, overdekt voetbalveld, feestzaal, militair hospitaal, noodstal voor gered vee bij de watersnoodramp van 1953.
Pas rond 1970 kreeg de kerk een opwaardering. Vanaf dan vonden er geen samenkomsten van protestanten meer plaats. De kerk wordt vanaf 1992 ook niet meer gebruikt door de Nederlands Hervormde gemeente.
De kerk wordt nu gebruikt voor tal van culturele evenementen.
Je kan de kerk dagelijks bezoeken van 11u tot 17u. Bron tekst: reisroutes.nl
51°32’49.4″N 3°40’03.5″E
De Middelburgse Poort
Aan de Noordoostelijke zijde van Veere zien we op oude kaarten van voor 1550 dat de laat middeleeuwse omwalling liep van de plaats waar eertijds de Montfoortse Toren heeft gestaan tot de ingang van de Oude Wacht, waar zich eertijds een stadspoort bevond met twee torens, de Middelburgse Poort geheten, die de uitgang vormde van Veere richting Zanddijk.
Voor de Middelburgse poort stond na 1600 de Oude Wacht poort. Deze poort had een ophaalbrug.
Zowel de Montfoortse Toren als de Middelburgse Poort en de Oude Wacht zijn in de negentiende eeuw afgebroken.
51°32’47.7″N 3°40’00.8″E
De Zanddijkse poort
Vanuit Zanddijk kwam men via de Zanddijkse Poort Veere binnen bij de Oude Wacht. Men trof in de Oude Wacht aan beide zijden een aantal huizen aan waarvan de functie in verband stond met de binnenkomst van gasten in Veere. Zo was er een wachthuisje: het donker getekende huisje, het tweede van links, achter de toren. In de Oude Wacht was ook een gelegenheid – een klein soort wagenplein – waar men de wagens kon keren of de paarden kon uitspannen. Er bevond zich tevens een wagenmakerij en een logement. De Zanddijkse Poort werd ’s avonds gesloten en ’s morgens weer geopend.
De Zanddijkse poort is afgebroken en ook de in 1813 nog resterende poorttorens van de Middelburgse Poort zijn in 1867 buiten gebruik gesteld, in verband met het feit dat de vestingfunctie van Veere opgeheven werd. Kort daarna zijn ze afgebroken. De torens dienden in hun nadagen als woonruimte voor arme mensen uit de stad
Tekstbron: Jacques van Bijlevelt
51°32’46.8″N 3°40’01.0″E
Het Smidspad
Het Smidspad is zeker een van de leukste weggetjes in Veere. Als u dit pad uit loopt komt u op Het Singel. Dit Smidspad bestond al rond 1550.
51°32’42.0″N 3°39’51.2″E
Het Singeltje
Ook deze Singel omzoomt een mooie stad. Eigenlijk is de Singel niet het pad waarop u loopt maar de gracht om het centrum van deze stad. Een Singel maakt onderdeel uit van een Vesting werk. In dit geval om Veere te behoede tegen vijanden. Maar hoe dan ook heeft u ook hier een prachtig uitzicht op de stad en zijn omgeving.
U kunt op dit punt kiezen om door te lopen of even een ommetje te maken naar het Trekpontje Kreeftweg Veerse Wallen.
51°32’51.4″N 3°39’35.9″E
De Warwijkse poort
Op de oude kaart is te zien dat ook hier een stadspoort was met een ophaalbrug. Net als bij de Oude Wacht.
Veere had meerdere poorten die toegang gaven tot de stad. Ander stadspoorten waren de Mijnsherenpoort, de Watermolenpoort, de Windmolenpoort en de Zandhavenpoort
51°32’53.9″N 3°39’37.2″E
Molen de Koe
De Koe is een korenmolen aan de Warwijcksestraat aan de rand van Veere. Het is een ronde, uit baksteen opgetrokken stellingmolen uit 1909 en in de Zeeuwse traditie gewit. De molen is gedekt met zink en heeft een vlucht van 23,50 meter. Het is een beeldbepalende molen die van alle kanten goed zichtbaar is gelegen. De Koe is maalvaardig.
De molen is gebouwd op een plaats waar eerder een grondzeiler uit 1736 stond die door brand werd verwoest. Bron: wikipedia.org
51°32’58.3″N 3°39’39.8″E
Trekpondje Veerse Veste
Doormiddel van de twee trekpoortjes, De Veerse Veste en de Kreekweg Veerse Wallen, kom je op de tweede uitleg van de bastions van Veere.
Ook wel de Veste genoemd. De Veste maakte, net als de twee Stenen Beren, onderdeel uit van de Bastions die Napoleon in 1810 rond Veere liet bouwen.
Van de twee Stenen Beren is er nog een bewaard gebleven. De ander bevond zich op de plek waar nu het kanaal door Walcheren zich begint.
LET OP Gebruik hier even niet de door Google Maps voorgestelde route, maar ga door het hek waarop staat (Op de stadswallen verrijst een molen pal in de wind / zie foto’s ) bij molen de Koe. Volg het pad over deze dijk naar het coördinaat (oranje druppel).
51°32’59.3″N 3°39’49.4″E
De Stenen Beer
De Stenen Beer heeft Veere te danken aan Napoleon. Op de oude omwallingen uit de 16de eeuw liet hij in 1810 versterkingen aanbrengen. De Engelsen hadden namelijk Veere aangevallen een jaar voordien. Veere was toen onder Frans bewind. Engeland zag echter het nutteloze van de strijd in en riep de troepen terug. Veere bleef zo onder de Franse knoet van Napoleon, eigenlijk zijn broer want die kreeg de titel van Koning van Holland.
Om zich beter te beschermen tegen vijandelijke aanvallen, liet Napoleon in Veere militaire verdedigingsbouwwerken uitvoeren. De Fransen zouden nog tot in 1814 Veere blijven bezetten. Toen zette zich de zwanenzang in van het Napoleon bewind, de Fransen dropen af en het eiland Walcheren werd ingelijfd bij het koninkrijk Nederland.
LET OP Gebruik ook hier even niet de door Google Maps voorgestelde route, maar vervolg het ingeslagen pad over deze dijk naar het coördinaat (oranje druppel) van de Stenen Beer
51°33’01.4″N 3°39’51.3″E
De Gereformeerde Kerk
Deze voormalige neokerk, zonder toren op de Kaai 53, is in 1905 in gebruik genomen en sinds 1997 buiten gebruik. De Protestantse Gemeente gebruiken nu de Kleine Kerk in de Grote Kerk.
In 2004 werd het orgel verkocht en overgeplaatst naar de Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland te Nieuw-Beijerland.
LET OP Klik in de buurt van de Beatrix brug (ophaalbrug over de haven) op het hieronder staand coördinaat. En volg weer de door Google Maps voorgestelde route.
51°32’56.4″N 3°39’60.0″E
Het Godshuis
Het godshuis , een wit gepleisterd driebeukig pand met lijstgevels, kreeg in 1819 het huidige aanzicht.
Deze van oorsprong 14d eeuwse huizen kwamen in 1580 in het bezit van burgemeester Van Reygersbergh, wiens dochter hier trouwde met Hugo de Groot. In de 17de en 18de eeuw waren het patriciërshuizen.
Van 1819 tot 1972 was het geheel in gebruik als gasthuis. Waar om ‘Gods wille’ oude van dagen, wezen en zieken werden verpleegd
Van 1976 tot 1996 diende het als gemeente-secretariaat.
Bron: ANWB
51°32’52.7″N 3°40’04.1″E
Het Adriaen Valerius Denkmal
Adriaen Valerius was een Nederlandse tekstdichter en componist. Valerius is vooral bekend geworden door zijn gedichten over het land- en burgerleven en zijn geuzenliederen die verhalen over de Tachtigjarige Oorlog.
Valerius werd geboren als zoon van de uit Frankrijk afkomstige François Valéry, een welgestelde notaris en douaneambtenaar die in 1592 werd benoemd als gerechtelijke klerk bij Pieter van Reigersbergh, burgemeester van de stad Veere.
Zes jaar later wordt Adriaen Valerius benoemd tot douane- en tolcontroleur van Veere. Het begin van een loopbaan als ambtenaar en patriciër van de stad.
Na zijn huwelijk met de dochter van de burgemeester in 1605, promoveerde hij tot belastingontvanger. Hij bekleedde veel functies in Veere: notaris, ontvanger van de convooi- en licentgelden, fortificatiemeester, schepen en raad, gildebroeder en overdeken.
bron: wikipedia
51°32’53.3″N 3°40’03.8″E
Bron foto’s: zeeuwseankers.nl, stichtingveere.nl, veeredronk.nl, reisroutes.nl, marceltettero.nl, reliwiki.nl, gallery.commandoveterans, i2.wp.com, postcardsfrom.nl, i.pinimg.com, house-of-cards.nl, simcms.veere.nl, WSPRMP, Wikimedia, 3.bp.blogspot
Intellectueel eigendom van
Berry van Raay, WSPRMP Weesp
Be your own guide 