Al voor 1355 had Weesp een aarden en houten omwalling. De stad lag namelijk strategisch aan de grens tussen het machtsgebied van de graven van Holland en de bisschop van Utrecht.
De stad kreeg, met de stadsrechten op 20 mei 1355, ook een eigen bestuur. Maar ook eigen rechtspraak en er werd het poorterrecht ingevoerd, dat noodzakelijk was voor de bewoners die een eigen beroep of bedrijf wensten uit te oefenen. Door het verlenen van deze stadsrechten en uitbreidingen daarop door Albrecht van Beieren en keizer Karel V, werd Weesp een welvarende stad. De stadsrechten maakten het ook mogelijk dat de stad zich beter kon verdedigen. En vanaf 1517 werden er stenen stadsmuren gebouwd.
Na de Franse belegering in 1672 werd onder leiding van Johan Maurits van Nassau de verdediging van Weesp flink uitgebreid met vier bastions. Bastion Draaierschans, bastion Roozeboom, en twee op de Ossenmarkt bastion Bakkerschans en bastion Nieuwe Achtkant. Ook is aan het straat patroon van de Singel te zien dat deze ook onder deel uitmaakte van de vestiging. Dit is deel is echter nooit een bastion geworden.
In september 1787 trokken diverse Pruisische divisies Nederland binnen. De veldtocht verliep voorspoedig en in de nacht van 22 op 23 september viel de Pruisische bevelhebber Von Kalkreuth Weesp aan. De aanval mislukte in de duisternis en de regen. De kanonnen, ter ondersteuning van de Pruisische aanval, konden door de modderige wegen niet worden aangevoerd. Het geschut op de bastions van Weesp had hier natuurlijk geen last van. De kanonnen vuurden op de aanvallers en toen de sluizen werden geopend om het land onder water te zetten, trokken de Pruisen zich terug.
De vesting met het Torenfort aan de Ossenmarkt en de in de omgeving liggende forten maakten deel uit van de Hollandse Waterlinie en later ook van de Stelling van Amsterdam. Ten oosten van Weesp ligt het Fort bij Uitermeer, ten zuidoosten het Fort bij Hinderdam en ten noorden de vestingstad Muiden.
De Stationsweg
Het begin van deze tour over de oude vesting. Deze weg maakte (toen waarschijnlijk met een andere naam) onderdeel uit van de Vesting. Zoals we al konden lezen is niet overal een bastion ontstaan. Dit geldt ook voor deze plek die we nu Stationsweg noemen
Dit was de straat naar het oude station. Hier was ook een overgang over het spoor. Maar omdat het auto en trein verkeer elkaar in de jaren 50 steeds meer in de weg gingen zitten kwam er in de jaren zeventig een nieuw station en een tunnel.
52°18’39.0″N 5°02’43.5″E
De Herensingel
U gaat nu in noord westelijk richting, de Herensingel op. Opvallend is dat deze straat met de randen van de vesting mee buigen in zuid westelijk richting. De Singel, waar de Herensingel ook deel van uit maakt, omsluit bijna de hele vesting van de Stationsstraat (west) tot aan de einde van de Nieuwstad/ begin van de Fijnvandraatlaan (oost)
De huizen aan uw rechter hand geven een indruk hoe de hele Herensingel eruit heeft gezien. De eerste hogen huizen aan uw linkerhand vallen onder monumentenzorg.
Veel oude huizen aan de rechterkant van de straat zijn vervangen voor 60tiger en 70tiger jaren bouw. De huizen die hier stonden waren slecht gefundeerd en moesten worden afgebroken. Aan de linker kant van de straat zijn nog de oorspronkelijke, oude huizen te bewonderen.
52°18’40.7″N 5°02’31.7″E
De Papenlaan
De Papenlaan is een hele oude toegangsweg naar Weesp en kwam uit op de Geinpoort wat nu de Slijkstraatbrug is. De oude Papenlaan liep helemaal naar de zeedijk van de Zuiderzee bij Muiden en verder door naar Amsterdam.
Omdat het in die tijd de meest belangrijke toegangsweg was naar het stadje Weesp, was het een middeleeuws gebruik om aan deze weg ook veroordeelden op te hangen. Dit ter afschrikking voor de kwaad willende.
De Papenlaan heeft zijn naam waarschijnlijk te danken aan het feit dat het de weg was naar het land van “de ‘Papen”. Papen was een negatieve bijnaam voor katholieken. Het is bekend dat in de middeleeuwen de katholieke kerk behoorlijk wat grond bezat in de Bloemendalerpolder.
52°18’36.4″N 5°02’11.8″E
De Singel
De bedoeling was dat op de plek wat nu de Herensingel is, de noordelijke schans zou komen. De westelijke schans had het tracé van de Singel moeten volgen om via park Zeerust (wat nu Oversingel is) aan te sluiten op de schans bij de Vest, de zijarm van de Vecht.
Op die manier zou het sterpatroon zijn ontstaan van een vestingstad.
Dat Herensingel en de Singel bedoeld waren als onderdeel van die stervorm, is nog te zien aan de knikken in beide straten.
Karakteristiek voor dit deel van de singel zijn de pittoreske dijkhuisjes aan de linkerkant. Hier is te zien dat er hier in het verleden ,wel begonnen is met het ophogen om zo een bastion te creëren.
52°18’25.1″N 5°02’12.1″E
De Oversingel
Wanneer u de Singel helemaal bent afgelopen steekt u over.
Aan beide kanten van de straat ziet u een grote marmeren plaat liggen. Hierop staat een overzicht van de oude vesting afgebeeld.
Wat gelijk opvalt is de poort die vroeger toegang gaf tot park Zeerust. Maar nu toegang geeft tot verzorgingstehuis Overvecht. Rechts, van u, even voorbij de poort ziet u het van Houten monument.
U kunt u weg vervolgen door het verzorgingstehuis linksaf door het park, te passeren.
52°18’18.0″N 5°02’20.9″E
De Vest
Dit deel van de vesting en uitloop van de Vecht was vroeger bij koude winters, als het ijs hier bevroor, een schaatsbaan.
De lichtmasten, die hier nog decennia hebben gestaan, zijn in maart 2021 weggehaald.
52°18’15.8″N 5°02’28.8″E
Bastion Draaierschans
De 2de wereld oorlog ging ook zeker niet aan Weesp voorbij.
Al vanaf 1935 zorgen opstootjes tussen voor en tegenstanders van de NSB voor een grimmige sfeer in Weesp. Op 24 augustus 1939 wordt de voormobilisatie afgekondigd. En omdat Weesp als Vestingstad nog steeds een rol speelt in de verdediging van Amsterdam komen er meer en meer militairen richting Weesp. De bastions en dus ook het Bastion Draaiersschans worden in 1939 verstrekt met bunkers. En begin 1940 zijn er op een bevolking van 7072 inwoners ook 3500 Nederlandse militairen in en rond het centrum gelegerd.
Er worden in en rond Weesp 15 bunkers gebouwd. De Bunker waar u nu bij staat is van het type P en diende als schuilplaats en maakte onderdeel uit en van een schuilplaatsgroep die over heel Weesp verspreid waren
Andere lagen op de Aetsveldseweg, C.J. Van Houtenlaan, Bastion Roozeboom, Bastion Nieuw Achtkant,
Nijverheidslaan. Alleen op de Bastin Draaierschans, Bastion Roozeboom en de Bastion Nieuw Achtkant kun je ze nog zien.
Ook waren er 7 gietstalen Koepelkazematen te vinden rond Weesp. Er is nog maar een restant zichtbaar op Bastion Nieuw Achtkant waar de opening is gemaakt naar de Vecht.
Zoals te zien is ligt de ingang van ook deze bunker onder het zand. En is niet te bezichtigen.
52°18’13.4″N 5°02’35.3″E
Stadspoort ‘De Utrechtse Poort’ en de De Klompbrug
‘De Utrechtse poort was één van de stadspoorten van Weesp aan, zoals de naam al doet vermoeden, de weg vanaf Utrecht. De poort werd gebouwd tussen 1674 en 1676 en halverwege de negentiende eeuw weer afgebroken (aldus het Weesper Nieuws).
Bij het creëren van de Draaier en het Roozenboom Bastion werd ook deze uitloper van de vecht betrokken. Over deze uitloper kwam de Klompbrug. Met daaroverheen de Klompstraat.
52°18’16.8″N 5°02’41.3″E
Bastion Roozenboom
Op het ” Bastion Roozenboom” heeft een achtkantige molen gestaan. Onduidelijk is of de het bastion naar de molen is vernoemd of de windmolen naar het bastion. Weesp heeft waarschijnlijk elf molens gehad waar de Roosenboom er een van was. De Roozenboom stond waarschijnlijk, zoals op de tekening van de kunstenaar Carel Nicolaas Storm van ‘s Gravesande te zien is, aan de Vecht op de punt van het bastion. De werken van Storm van ‘s Gravesande zijn te zien in Detroit Institute of Arts
Samen met “Bastion Draaierschans” vormt “Bastion de Roozenboom” het “Utrechtse front”.
Vanaf de bastions van het Utrechtse front heeft u goed zicht op de zogeheten Vuurlinie huizen.
Een van de voorschriften rond de Bastions was het hebben van een vrij schootsveld, ook wel de vuurlinie genoemd
Er mocht dus niet gebouwd worden binnen het bereik van de Vuurlinie. Lange tijd is hier dan ook niet gebouwd en moet je een prachtig vergezicht hebben gehad over de velden. En kon je de vijand van verre zien aankomen.
Eind 1800 werden de voorschriften versoepeld en mocht er aan de Utrechtse weg, die aan de ander kant van van het water ligt, gebouwd worden.
Deze huizen moesten dan wel gebouwd zijn van hout. Zodat ze bij het naderen van de vijand snel in brand gestoken konden worden om zo weer een open schootsveld te krijgen. Daarom heten deze huizen “Vuurlinie huizen”.
52°18’16.8″N 5°02’49.7″E
Fort Ossenmarkt
Het karakteristieke Torenfort werd gebouwd in 1861. De bouw heeft ongeveer twee jaar geduurd. Vanaf 1892 maakte het fort deel uit van de Stelling van Amsterdam.
In het begin van de twintigste eeuw werd aan de oostkant van de vesting een extra dekkingswal aangelegd. Tegelijkertijd werd een deel van de gracht gedempt en ook de ophaalbrug die toegang gaf tot het fort werd afgebroken.
Tijdens de restauratiewerken van 1983 tot 1985 is de wal weer afgegraven en zijn de grachten en de brug weer in ere hersteld
52°18’26.4″N 5°02’44.0″E
Bastion Nieuwe Agtkant
Deze bastion is net als de Roozenboom genoemd naar de molen die er opstond. Molen de Nieuwe Agtkant.
Bij Bastion “de Nieuwe Agtkant” kunt u letterlijk zelf de Waterlinie beleven. In de eeuwenoude verdedigingswal is een opening gemaakt zodat de bezoeker door de oude wal heen kan lopen en goed de dikte van zo’n aarden wal beleeft en de verschillen in hoogte kan zien tussen de 17de – en 19de eeuwse stadswal. En het is een mooie manier om bij het water te komen dat om de stad heen loopt! De wal is onderdeel van Bastion Nieuwe Achtkant, dat tegelijk met het maken van deze doorsnede, in 2011, geheel gereconstrueerd is naar de einde van de 19de-eeuwse situatie.
Vanaf hier heeft u een mooi zicht op de twee Molens aan de Vecht.
52°18’27.0″N 5°02’47.8″E
Bastion Bakkerschans
Dit bastion “Bakkerschans” dateert van 1674 en is omringd door een vestingwal met statige oude bomen. Gelegen aan de noordzijde van de Ossenmarkt vormt het samen met het aan de zuidzijde van de Ossenmarkt gelegen bastion Nieuwe Achterkant het” ‘s-Gravelandse Front”.
52°18’32.6″N 5°02’42.0″E
Einde van deze tour.
Tijd voor een terrasje of ga eten in een van de restaurantjes van Weesp
Bedankt voor het doen van deze tour
Probeer ook eens Centrum Tour
Sources, photos and quotes: routeyou.com, Wikipedia, vestingweesp.nl wsrpmp, bunkerinfo.nl If this list is not complete, please let us know at wsprmp@outlook.com
Intellectueel eigendom van
Berry van Raay, WSPRMP Weesp
Be your own guide 