Deze tour begint op het Smal Weesp dat de Vecht al sinds de 1700 met de toen belangrijke riviertjes het Gein en de Gaasp verbind.
De naam Smal is waarschijnlijk ontstaan om de reden dat schepen hier amper konden passeren.
Toen eenmaal een trekvaart was gegraven, kon men van Weesp over het Smal Weesp en de Gaasp langs de Diemerbrug naar de Amstel varen. De Weesper Trekvaart, zoals een deel van de Gaasp ook wel word genoemd, kwam uit bij de Omval (in de buurt van het huidige Amstelstation). Amsterdam haalde met schepen schoon drinkwater uit het Smal Weesp en de Vecht.
De Weesper watertoren
Van 1907 tot 1970 heeft op deze plek de watertoren van Weesp gestaan
52°18’33.8″N 5°02’15.5″E
Molen Het Anker
De romp van deze moutmolen stamt uit 1778. Deze molen had als bijnaam ‘De Reus van Weesp’
Deze molen heeft nogal een rondgang gemaakt door Nederland. Want in 1913 werd deze verkocht en verplaatst naar Oldenzaal en hete daar ‘Molen van Reerink’. In 1993 is de romp verkocht aan de Harderwijkse Molen Stichting en heet daar Molen de Hoop.
52°18’32.3″N 5°02’13.3″E
Hotel De Roskam
Op de hoek van het Buitenveer en de Prinses Irenelaan verdween in 1951 een van de meest iconische gebouwen van Weesp: Hotel De Roskam.
Hoe oud “De Roskam” was is niet bekend want men weet niet precies wanneer dit hotel is gebouwd. Het is in elk geval tegen het einde van de 17e eeuw of in het begin van de achttiende geweest. Maar “De Roskam” was in ieder geval twee eeuwen de pleisterplaats van de trekschuiten, die van Amsterdam naar Keulen voeren, maar ook de wisselplaats voor de vele diligences, die van Amsterdam in de richting van het Gooi reden.
De Roskam was voor die tijd een omvangrijk hotel met royale kamers, twee stallingen, een koepel, tuin een tuinhuis en niet te vergeten, een spiksplinternieuwe kolfbaan!
Op 3 september 1939 brak de Tweede Wereldoorlog uit, maar al zes dagen eerder was in ons land de algehele mobilisatie van kracht. Weesp maakte deel uit van de Vesting Holland met bij Weesp als oostgrens de rivier de Vecht. De stad werd overstroomd met talloze dienstplichtigen die bij gebrek aan kazernes werden ondergebracht in scholen, verenigingsgebouwen, op boerderijen en in de feestzaal van hotel De Roskam. Om hen beter te huisvesten werd op een volkstuincomplex naast de Singel en achter het hoofdkantoor van Van Houten in allerijl een barakkenkamp gebouwd. bron WN
52°18’29.9″N 5°02’08.9″E
Villa Casparus
Deze villa is gebouwd in 1909 in eclectische stijl door de architect Abraham Salm en had oorspronkelijk 99 kamers. De opdrachtgever was Casparus van Houten Jr., eigenaar van de cacaofabriek Van Houten.
Het gebouw heeft een lichtkoepel met gebrandschilderd glas ontworpen door Adolf le Comte. Vanaf de bouw was de villa voorzien van een centrale verwarming en een lift. Zijn erfgenaam was Douwinus van Houten (1861-1939) die in de villa ging wonen. Hij overleed op 18 maart 1939 en de villa stond vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog grotendeels leeg.
Het gebouw werd gebruikt voor de huisvesting van gemobiliseerde militairen. Het bood in die tijd, onder andere, onderdak aan een deel van de staf van het II-23-RI (Regiment Infanterie) en 87 bereden manschappen en hun paarden.
52°18’33.8″N 5°02’03.1″E
Molen ’t Haantje
Op de plaats waar nu ’t Haantje staat, stond sinds 1626 een wipmolen die de voormalige Kostverlorenpolder bemaalde. In 1896 werd ’t Haantje verkocht aan de cacao fabrikant C.J. van Houten, die de molen voor sloop wilde behoeden. In 1918 heeft ’t Haantje voor het laatst gemalen en in 1943 is de molen verkocht aan een kunstenaar, die de molen graag liet verwijderen. De molen raakte in verval.
In 1964 is de molen uitwendig gerestaureerd. In 2001/2003 volgde een ingrijpende restauratie. Op 23 mei 2003 is de draaivaardig gerestaureerde molen ’t Haantje feestelijk heropend. Stelling en molen zijn eigendom van “Stichting Molen ’t Haantje“.
52°18’29.2″N 5°01’58.6″E
Buitenplaats Welgelegen
Aan het Smal-Weesp lag rond 1700 het huis van de heer De Fli(e)nes. Vanaf 1726 heette dit buiten Het Blaauw huis en later kreeg het de naam Welgelegen.
In de 20ste eeuw werd het gesloopt. Tegenwoordig bevindt zich hier de waterpartij van Aquamarin Weesp.
52°18’27.3″N 5°01’31.4″E
De ammoniakfabriek
De NV Centrale Ammoniakfabriek was een bedrijf te Driemond in de toenmalige gemeente Weesperkarspel. Het verwerkte ammoniakwater tot salmiak en zwavelzure ammoniak.
In 1852 werd door de firma Van der Elst & Matthes in Amsterdam een sal-ammoniacfabriek opgericht. Het bedrijf verwerkte ammoniakwater van de Amsterdamse gasfabriek en van gasfabrieken in de omgeving. Naast salmiak werd spoedig ook zwavelzure ammoniak geproduceerd, die als kunstmest werd gebruikt.
In 1905 vestigde het bedrijf zich te Driemond. In 1910 werkten er ongeveer 35 mensen, die het ammoniakwater van 90 gasfabrieken verwerkten. De productie bedroeg dat jaar zo’n 4000 ton zwavelzure ammoniak. Het bedrijf groeide snel en in 1921 werd het omgezet in een naamloze vennootschap met als aanduiding NV Centrale Ammoniakfabriek. Er werkten toen 60 mensen, een aantal dat nog zou nog toenemen tot meer dan 100 mensen.
Het ammoniakwater werd aangevoerd met achttien schepen en enkele tankauto’s. In 1927 werd er naast zwavelzure ammoniak ook koolzuurgas geproduceerd, dit vond toepassing in de drankenindustrie.
De onderneming heeft bestaan tot ongeveer 1942.
52°18’17.5″N 5°01’20.1″E
De olie&veevoerfabriek van Otten
Vader en drie zoon’s begonnen in de eerste wereldoorlog een graanmalerij en vervaardigde veevoer. Dit groeide uit tot een olie fabriek, waar men raap-lijn- en soja olie maakte.
Elke Driemonder uit die tijd kent het gebouw.
Otten bezat een proefboerderij in Het Gein waar de producten geproefd konden worden.
De export van oliën was een onderdeel van de business destijds. Net als Sluis profiteerde ook Otten van de ligging aan het vaarwater.
Toen de vader en de drie zoons waren overleden, werd het bedrijf verkocht aan de firma Teeuwen te Tilburg.
De fabriek in Driemond werd ontmanteld, de machines werden weggehaald en elders geplaatst en in bedrijf gesteld.
Jarenlang hebben Sluis en Otten samen het dorp Geinbrug, later dus Driemond, veel aanzien gegeven.
De omwonenden waren niet zo blij met deze fabriek. Vooral ’s maandags niet, dit i.v.m het stoken van de fabriek , het roet sloeg namelijk neer op het wasgoed.
52°18’16.6″N 5°00’58.8″E
De brug over het Merwedekanaal
Over het Merwedekanaal, dat nu het Amsterdam Rijnkanaal heet, lag lange tijd een draaibrug.
De draaibrug is in 1888 gebouwd. De beide doorgangen waren elk 14 meter breed. De brug verbond het Verlengd Buitenveer in Weesp met het Zandpad in Driemond.
Tijdens de verbreding van het Merwedekanaal begon men zich in Weesp in te stellen op de vernieuwde situatie. In samenwerking met de provincie werd het oude Zandpad verbeterd. De nieuwe Gooilandseweg (nu de N236) werd in 1935 aangelegd en over het verbrede Merwedekanaal kwam een grote vaste brug (bij Driemonders bekend als “de hoge brug”). Daarom kon de oude draaibrug die hier lag worden afgebroken.
52°18’13.7″N 5°01’15.8″E
De Geinbrugbuurt en Driemond.
Het dorp dat we nu Driemond noemen is ontstaan bij de Geinbrug. Geinbrug werd rond 1820 Gainbrug of Drieoord genoemd. En het was ook van hieruit de weg, langs het Bijlmermeer, naar Amsterdam. De Geinbrugbuurt ontstond waar het Gein, de Gaasp en Small Weesp samen komen. En maakte, voor de het samengaan met de gemeente Amsterdam in 1966, onderdeel uit van de Gemeente Weesper Karspel.
De Geinbrugbuurt bestond in het begin uit eensmederij annex cafe, een bakkerij, een kruidenier en een timmer- en metselaarsbedrijf.
De naam Driemond is ontleend aan de Buitenplaats Driemont dat hier ooit was.
Driemond heeft nu circa 1600 inwoners.
Sinds 24 maart 2022 vormt Driemond samen met Weesp, binnen de gemeente Amsterdam, een nieuw stadsgebied met een eigen bestuurscommissie en een ‘status aparte’
52°18’14.2″N 5°00’51.8″E
Cafe Geinzicht
Is 1934 afgebroken voor de aanleg van de Provincialeweg.
Het vervulde een belangrijke rol in het gemeenschapsleven aan de Geinbrug.
52°18’14.3″N 5°00’51.9″E
Koninklijke Sluis Fabrieken
Sluis Pluimvee, Vee- en Vogelvoederfabriek. Deze onderneming begon haar bestaan in 1823 aan de Nieuwezijds Voorburgwal in Amsterdam. De oprichter was een zekere heer Eversdijk die handelde in bloemland en tuinbouwzaden. In 1890 werd dit bedrijf overgenomen door Piet Sluis uit Andijk, liefhebber van vogels en pluimvee. Die kocht in 1905 een gebouw aan de Herengracht in Amsterdam waar hij zijn producten ging maken en maakte er een groot succes van. Toen in 1916 aan de noordzijde van Smal Weesp een aardappelmeel fabriekje failliet ging kocht P. Sluis dit op en begon hij hier zijn productie. Op deze plek groeide Sluis als ‘Koninklijke P. Sluis, Pluimvee, Vee- en Vogelvoederfabriek’ uit tot een wereldwijde leverancier van diervoeders.
Overal in Nederland kende men inmiddels het welbekend logo van de trotse haan bovenop de S.-vormige ‘hanekop’
Het werd een grote organisatie met ongeveer 280 man in dienst.
In 1970 begon de teloorgang na de verkoop van het familiebedrijf. En in 1980 sloot Sluis de deuren.
52°18’16.6″N 5°00’51.5″E
De Gaasp.
Oorspronkelijk was het een onderdeel van het grote moeras dat Holland was en stroomde het regenwater van het Gein via de Gaasp in de Diem en daarna in de Zuiderzee. Later is de Weespertrekvaart gegraven om binnendijks een verbinding te hebben tussen de Gaasp en de Amstel. Nog weer later is het Amsterdam-Rijnkanaal dwars door de Diem gegraven. Hierdoor watert de Gaasp nu via een stukje Diem af in het Amsterdam-Rijnkanaal.
52°18’17.7″N 5°00’45.4″E
Het Gein.
Het Gein is een riviertje van ongeveer 6 km lengte tussen Driemond en Abcoude. Het verbindt de Gaasp en Smal Weesp met de Angstel, en loopt ten westen van het Amsterdam-Rijnkanaal geheel binnen de grenzen van Abcoude
Tot 1 augustus 1966 lag het oostelijk deel, voorbij de Velterslaan, echter in de voormalige gemeente Weesperkarspel en vanaf 1966 in de gemeente Amsterdam. Het gedeelte binnen Abcoude tot de Angstel heet, omdat het daar erg smal is, het Nauwe Gein waar de Brug Nauwe Gein het Kerkplein met de Hoogstraat verbindt.
Rond 1905 werd het riviertje en zijn omgeving regelmatig geschilderd door Piet Mondriaan.
52°18’11.1″N 5°00’50.1″E
Villa Schoonoord
Deze buitenplaats aan het Gein lag vroeger in de gemeente Weesperkarspel. Het is omringd door een grote tuin, rijk begroeid met hoge bomen en een theehuisje. In het jaar 1755 werd de waarde van Schoon-Oordt geschat op fl. 10.000,- (gulden; ongeveer 4500 euro). Nu zou dat vele malen meer zijn.
Na de ruilverkaveling van 1986 zijn de grenzen verlegd en is de gehele rivier het Gein en het aangrenzende land bij de provincie Utrecht ingedeeld.
52°18’13.0″N 5°00’52.2″E
Buitenplaats Driemont.
Op de plek waar nu het kerkhof van Driemond is stond vroeger zo een landhuis: Buitenplaats Driemont.
Men noemde het Driemont omdat de bewoners uitkeken op drie riviertjes, namelijk het Gein, De Gaasp en Smal Weesp. De mondingen van deze riviertjes komen hier dus tezamen.
Volgens sommigen zou een Amsterdamse lakenkoopman genaamd Gerbrand Anslo het huis hebben gesticht. Hij heeft niet of in ieder geval niet bijzonder lang van zijn buiten kunnen genieten, want hij moet kort daarna het tijdelijke voor het eeuwige verruilen.
Het landgoed werd in 1647 door zijn weduwe verkocht aan Arnout en Hans Pelt, suikerbakkers op het Rokin. In 1702 tot kwam Driemont in handen van koopman Cornelio van Laer (1651-1721). In 1748 werd Driemont gekocht door Jacob de Clercq. Hoe het ook zij, het was een prachtige bezitting met fraaie tuinen, vijvers, geschoren hagen, gazons met marmerwerken, grotten, fonteinen en besloten wandelterreinen.
De fontein van dit statige lustoord kan men overigens nog steeds bewonderen in het park Frankendael in de Watergraafsmeer te Amsterdam Oost.
52°18’15.9″N 5°00’45.6″E
De Gaaspermolen
De Gaaspermolen is in 1707 gebouwd en in 2003 gerestaureerd. Het is een van de oudste nog functionerende poldermolens in de omgeving van Amsterdam. De naam Gaaspermolen is eigenlijk een bijnaam. Officieel heet de molen de Gemeenschapsmolen nr. 1, omdat hij de Gemeenschapspolder, de polder waarin het Diemerbos ligt, bemaalt.
52°18’39.9″N 5°00’13.5″E
Meelfabriek “De Gaasp”,
Meelfabriek de Gaasp lag aan de Gaasp ongeveer op de plaats waar nu het Gr8 Hotel Riverside staat.
Dit huis werd door Frederik Eikelhof gekocht. Hij was getrouwd met Johanna Elisabeth de Rooy. Zij kwamen van de Hoge Bijlmer, waar ze een klein malerijtje hadden. En lieten op deze plek de fabriek “de Gaasp”, bouwen. In 1924 werd deze gedeeltelijk door brand verwoest. Een tweede brand vond plaats op 11 juni 1936.
Na het overlijden van Frederik Eikelhof op 10 maart 1925, bleef de weduwe daar wonen en zette het bedrijf voort met twee van haar zonen.
52°18’55.9″N 4°59’47.2″E
Einde van deze tour.
Bedankt voor het doen van deze tour
Tot ziens in Weesp
Sources, photos and quotes: Google maps, hkweesp.nl, Wikipedia, Weesper Nieuws, WSPRMP, historischekringdriemond.nl. Weesp Fotostudio l&p, wikipedia.org, dia-collectie “Jaap de Wildt”, topotijdreis.nl, weesp.amsterdam.nl, buitenplaatseninnederland.nl, iloveweesp.nl, onh.nl, makelaardriemond.nl, 523.myt.li, flickr.com, weespernieuws.nl, ansichtkaartenhuis.nl, ifthenisnow.nl, commons.wikimedia.org, magneetclub.nl, gaaspermolen.nl, gaaspermolen.nl, foto Wim Klijn, kolfbond.nl, Christian Zierleyn, Weesper Nieuws If this list is not complete, please let us know at wsprmp@outlook.com
Intellectueel eigendom van
Berry van Raay, WSPRMP Weesp
Be your own guide 